Η πρόσφατη συνέντευξη του Δημήτρη Κουφοντίνα στον Αλέξη Παπαχελά και την τηλεόραση του ΣΚΑΪ επανέφερε στο προσκήνιο μια από τις πιο αμφιλεγόμενες προσωπικότητες της μεταπολιτευτικής Ελλάδας. Ο «Λουκάς» της 17Ν, ο άνθρωπος που καταδικάστηκε σε 11 φορές ισόβια για τη δράση της οργάνωσης-φάντασμα, δεν απασχόλησε την επικαιρότητα μόνο με τις πράξεις του στο παρελθόν, αλλά και με τη συνεχή σύγκρουσή το…
Η πρόσφατη συνέντευξη του Δημήτρη Κουφοντίνα στον Αλέξη Παπαχελά και την τηλεόραση του ΣΚΑΪ επανέφερε στο προσκήνιο μια από τις πιο αμφιλεγόμενες προσωπικότητες της μεταπολιτευτικής Ελλάδας. Ο «Λουκάς» της 17Ν, ο άνθρωπος που καταδικάστηκε σε 11 φορές ισόβια για τη δράση της οργάνωσης-φάντασμα, δεν απασχόλησε την επικαιρότητα μόνο με τις πράξεις του στο παρελθόν, αλλά και με τη συνεχή σύγκρουσή του με το σωφρονιστικό σύστημα μέσα από τις φυλακές. Οι απεργίες πείνας του Δημήτρη Κουφοντίνα αποτέλεσαν το απόλυτο μέσο πίεσης, προκαλώντας δομικούς κλονισμούς στο πολιτικό σύστημα, διχάζοντας την κοινωνία και θέτοντας το κράτος δικαίου ενώπιον σκληρών διλημμάτων.
Το Athensmagazine.gr παρουσιάζει ένα πλήρες αφιέρωμα στο χρονικό των απεργιών πείνας του Κουφοντίνα, τις αντιδράσεις που προκάλεσαν και το πώς η περίπτωση ενός κρατούμενου κατάφερε να μετατραπεί σε πεδίο πολιτικής μάχης.
Η παράδοση και η ισόβια καταδίκη
Όλα ξεκίνησαν τον Σεπτέμβριο του 2002. Λίγες εβδομάδες μετά την έκρηξη στον Πειραιά και τη σταδιακή εξάρθρωση της 17Ν, ο Δημήτρης Κουφοντίνας παραδόθηκε αυτοβούλως στη ΓΑΔΑ. Η δήλωσή του «Αναλαμβάνω την πολιτική ευθύνη. Όλα τέλειωσαν» έμεινε στην ιστορία. Στη δίκη που ακολούθησε, του επιβλήθηκε η βαρύτερη δυνατή ποινή: 11 φορές ισόβια και 25 χρόνια κάθειρξη για 11 ανθρωποκτονίες, ληστείες και εκρήξεις. Από εκείνη τη στιγμή, η ζωή του περιορίστηκε στους τέσσερις τοίχους της φυλακής, αλλά η φωνή του συνέχισε να ακούγεται μέσα από αλλεπάλληλες απεργίες πείνας.
Τον Μάρτιο του 2015, το κλίμα στις φυλακές ήταν εκρηκτικό. Τη Δευτέρα 2 Μαρτίου, ο Δημήτρης Κουφοντίνας, μαζί με τον Κώστα Γουρνά, ανακοίνωσαν την έναρξη απεργίας πείνας. Τα αιτήματά τους ήταν καθαρά πολιτικά και θεσμικά: κατάργηση των «τρομονόμων» (άρθρα 187 και 187Α), κατάργηση της χρήσης DNA ως αποδεικτικού μέσου, κατάργηση των φυλακών τύπου Γ (υψίστης ασφαλείας) και αποφυλάκιση του Σάββα Ξηρού για λόγους υγείας.
VIRAL
Η πολιτική αντίδραση ήταν άμεση. Η βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ, Βάσω Λέβα, επισκέφθηκε τον Κουφοντίνα στο νοσοκομείο Λαμίας, δηλώνοντας: «Πήγα με όλη την καλή διάθεση να διαβεβαιώσω για την κατάργηση των φυλακών Γ’ τύπου και για πιο ανθρώπινες συνθήκες». Η κίνηση αυτή προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων από την αντιπολίτευση, που κατηγόρησε την κυβέρνηση για συνδιαλλαγή με τρομοκράτες. Τελικά, στις 27 Μαρτίου 2015, ο Κουφοντίνας διέκοψε την απεργία, καθώς κατατέθηκε νομοσχέδιο που ικανοποιούσε τα βασικά του αιτήματα.
Λίγους μήνες μετά, τον Αύγουστο του 2015, μια νέα κρίση ξέσπασε. Μετά την κατάργηση των φυλακών τύπου Γ, ο Κουφοντίνας μεταφέρθηκε στον Κορυδαλλό, αλλά τοποθετήθηκε στην πτέρυγα των οικονομικών εγκλημάτων. Η αντίδρασή του ήταν οργισμένη. «Είναι αδύνατο να συνυπάρξω με διεφθαρμένους πολιτικούς και δικαστικούς. Η τοποθέτησή μου εκεί είναι εξευτελιστική», δήλωσε ξεκινώντας νέα απεργία πείνας και διακόπτοντας τη φαρμακευτική του αγωγή. Υπενθύμισε στο Υπουργείο πως «υπάρχει ένα όριο πέρα από το οποίο η προσωπική αξιοπρέπεια δεν μπαίνει σε καμία ζυγαριά». Η διαμαρτυρία του πέτυχε: μεταφέρθηκε τελικά στα υπόγεια κελιά των γυναικείων φυλακών Κορυδαλλού.
Η είσοδος του Δημήτρη Κουφοντίνα στις φυλακές Κορυδαλλού
Οι απεργίες πείνας των ετών 2018 και 2019 είχαν διαφορετικό επίκεντρο: το δικαίωμα στις τακτικές άδειες. Ο Κουφοντίνας διεκδικούσε το δικαίωμα να βγαίνει για σύντομα διαστήματα από τη φυλακή, όπως ορίζει ο νόμος για τους κρατούμενους που επιδεικνύουν καλή διαγωγή. Οι άδειες αυτές δόθηκαν, προκαλώντας όμως τεράστιες αντιδράσεις από τις οικογένειες των θυμάτων της 17Ν και από ξένες πρεσβείες (ΗΠΑ, Μεγάλη Βρετανία), που έβλεπαν την έξοδο του «Λουκά» ως προσβολή στη μνήμη των νεκρών.
Η πιο σοβαρή και οριακή απεργία πείνας ξεκίνησε στις 8 Ιανουαρίου 2021. Ο λόγος ήταν η μεταγωγή του στις φυλακές Δομοκού αντί για τον Κορυδαλλό, μετά την απομάκρυνσή του από τις αγροτικές φυλακές. Ο Κουφοντίνας και η δικηγόρος του, Ιωάννα Κούρτοβικ, κατήγγειλαν την κυβέρνηση για «εκδικητική και τιμωρητική» συμπεριφορά, υποστηρίζοντας ότι ο νόμος 4760/2020 παραβιάστηκε, καθώς προέβλεπε την επαναμεταγωγή του στο κατάστημα από το οποίο αρχικά μετήχθη (τον Κορυδαλλό).
Διαβάστε επίσης
Αυτή η απεργία δίχασε την Ελλάδα όσο καμία άλλη. Στο πλευρό του αιτήματος για εφαρμογή του νόμου τάχθηκαν ο Συνήγορος του Πολίτη, η Διεθνής Αμνηστία, το ΚΚΕ, ο ΣΥΡΙΖΑ, το ΜέΡΑ25, το ΚΙΝΑΛ, η Ένωση Δικαστών και Εισαγγελέων, ακόμη και ο κυβερνητικός βουλευτής Κώστας Τζαβάρας, μαζί με πλήθος καλλιτεχνών και διανοουμένων. Από την άλλη, η κυβέρνηση παρέμενε αμετακίνητη, δηλώνοντας πως «το κράτος δεν εκβιάζεται».
Η μέρα που ο Δημήτρης Κουφοντίνας πήρε άδεια από τις φυλακές
Μετά από μερικές ημέρες, η υγεία του επιδεινώθηκε ραγδαία. Η Εισαγγελία Λαμίας διέταξε την αναγκαστική μεταγωγή του στο νοσοκομείο.
- 16 Φεβρουαρίου 2021: Μεταφέρεται στη ΜΕΘ. Δέχεται ορό ενυδάτωσης για να αποφευχθεί το μοιραίο.
- 22 Φεβρουαρίου: Έπειτα από 46 ημέρες, αρνείται τον ορό ενυδάτωσης.
- 23 Φεβρουαρίου: Το νοσοκομείο Λαμίας λαμβάνει εισαγγελική παραγγελία για «λήψη αναγκαίων μέτρων» προς διασφάλιση της ζωής του. Η ΟΕΓΝΕ αντιδρά, χαρακτηρίζοντας την αναγκαστική σίτιση «βασανιστήριο», σύμφωνα με τον ΟΗΕ.
- 25 Φεβρουαρίου: Αφαιρεί και τον ορό της αντιβίωσης. Ενημερώνει την οικογένειά του: «Δεν επιθυμώ ανάνηψη».
- 27 Φεβρουαρίου: Η κατάστασή του παρουσιάζει σοβαρή επιδείνωση.
- 28 Φεβρουαρίου: Συγγενείς των θυμάτων της τρομοκρατίας εκδίδουν μια συγκλονιστική ανακοίνωση, καλώντας τον να σταματήσει την απεργία και να ζήσει. Η γιατρός του μεταφέρει τα λόγια του: «Δε θέλω να πεθάνω, αλλά έτσι που είναι η κατάσταση, δεν μου αφήνουν άλλη επιλογή».
Την 57η ημέρα, ο Κουφοντίνας παρουσίασε οξεία νεφρική ανεπάρκεια. Οι γιατροί προχώρησαν σε ανάνηψη. Η απεργία πείνας διήρκησε συνολικά 65 ημέρες, μέχρι τις 14 Μαρτίου 2021, όταν ανακοίνωσε τη διακοπή της λόγω της μη αναστρέψιμης βλάβης στην υγεία του.
Αυτές οι 65 ημέρες ήταν ημέρες χάους για την Αθήνα και άλλες πόλεις. Διαδηλώσεις, συγκεντρώσεις αλληλεγγύης, εμπρηστικές επιθέσεις και ένας ατέρμονος πόλεμος στα social media και τα ΜΜΕ. Το ερώτημα δεν ήταν αν ο Κουφοντίνας είναι «καλός» ή «κακός», αλλά αν ένα κράτος δικαίου μπορεί να κάνει εξαιρέσεις στην εφαρμογή των νόμων για έναν κρατούμενο που θεωρείται «δημόσιος κίνδυνος».
EUROKINISSI
Ο Δημήτρης Κουφοντίνας δεν πέτυχε το αίτημά του για επιστροφή στον Κορυδαλλό, αλλά πέτυχε κάτι άλλο: να αποδείξει πόσο βαθιές είναι οι πληγές που άφησε η 17Ν στην ελληνική κοινωνία. Οι απεργίες πείνας του δεν ήταν μόνο μια προσπάθεια βελτίωσης των συνθηκών κράτησης, αλλά μια τελευταία «πολιτική μάχη» ενός ανθρώπου που, ακόμα και πίσω από τα σίδερα, αρνείται να αποδεχθεί την ήττα του συστήματος αξιών που τον οδήγησε στο έγκλημα.
Με αφορμή τη συνέντευξη στον ΣΚΑΪ, η ιστορία αυτή επιστρέφει για να μας θυμίσει ότι η Δημοκρατία δοκιμάζεται στα δύσκολα – εκεί που η ανθρώπινη ζωή, η εφαρμογή του νόμου και η μνήμη των θυμάτων συγκρούονται μετωπικά.
Δείτε και αυτά